Natura 2000
FFH-Gebiete
FFH-Lebensraumtypen: Anhang I
FFH-Arten: Anhang II
Kontakt
Eine Website von

Anhang IV und V der FFH-Richtlinie
Liste der in Deutschland vorkommenden Arten des Anhangs IV und V der Fauna Flora Habitatrichtlinie
Anhang IV (Anh. IV) ist eine Liste von Tier- und Pflanzenarten, die unter dem besonderen Rechtsschutz der EU stehen, weil sie selten und schützenswert sind. Weil die Gefahr besteht, dass die Vorkommen dieser Arten für immer verloren gehen, dürfen ihre "Lebensstätten" nicht beschädigt oder zerstört werden. Dieser Artenschutz gilt nicht nur in dem Schutzgebietsnetz NATURA 2000, sondern in ganz Europa. Das bedeutet, dass dort strenge Vorgaben beachtet werden müssen, auch wenn es sich nicht um ein Schutzgebiet handelt.
Anhang V (Anh. V) beschäftigt sich mit Tier- und Pflanzenarten, für deren Entnahme aus der Natur besondere Regelungen getroffen werden können. Sie dürfen nur im Rahmen von Managementmaßnahmen genutzt werde. Ein Beispiel ist die Heilpflanze Arnika, die zur Herstellung von Salben, Tinkturen etc. gebraucht wird.
Auflistung der Arten nach taxonomischen Gruppen:
Farn- und Blütenpflanzen
| Art |
Deutscher Name |
Anh. IV |
Anh. V |
| Adenophora liliifolia |
Becherglocke |
v |
|
| Aldrovanda vesiculosa |
Wasserfalle |
v |
|
| Angelica palustris |
Sumpf-Engelwurz |
v |
|
| Apium repens |
Kriechender Scheiberich, Kriechender Sellerie |
v |
|
| Arnica montana |
Arnika, Berg-Wohlverleih |
|
v |
| Artemisia laciniata |
Schlitzblättriger Beifuß |
v |
|
| Asplenium adulterinum |
Braungrüner Strichfarn |
v |
|
| Botrychium simplex |
Einfacher Rautenfarn |
v |
|
| Bromus grossus |
Dicke Trespe |
v |
|
| Caldesia parnassifolia |
Herzlöffel |
v |
|
| Coleanthus subtilis |
Scheidenblütgras |
v |
|
| Cypripedium calceolus |
Frauenschuh |
v |
|
| Diphasiastrum alpinum |
Alpen-Flachbärlapp |
|
v |
| Diphasiastrum complanatum |
Gewöhnlicher Flachbärlapp |
|
v |
| Diphasiastrum issleri |
Isslers-Flachbärlapp |
|
v |
| Diphasiastrum oellgaardii |
Oellgaards Flachbärlapp |
|
v |
| Diphasiastrum tristachyum |
Zypressen-Flachbärlapp |
|
v |
| Diphasiastrum zeilleri |
Zeillers Flachbärlapp |
|
v |
| Galanthus nivalis |
Schneeglöckchen |
|
v |
| Gentiana lutea |
Gelber Enzian |
|
v |
| Gentianella bohemica |
Böhmischer Enzian |
v |
|
| Gladiolus palustris |
Sumpf-Gladiole |
v |
|
| Huperzia selago |
Tannen Bärlapp |
|
v |
| Jurinea cyanoides |
Sand-Silberscharte |
v |
|
| Lindernia procumbens |
Liegendes Büchsenkraut |
v |
|
| Liparis loeselii |
Sumpf-Glanzkraut, Torf-Glanzkraut |
v |
|
| Luronium natans |
Schwimmendes Froschkraut |
v |
|
| Lycopodiella inundata |
Moorbärlapp |
|
v |
| Lycopodium annotinum |
Sprossender Bärlapp |
|
v |
| Lycopodium clavatum |
Keulen-Bärlapp |
|
v |
| Marsilea quadrifolia |
Kleefarn |
v |
|
| Myosotis rehsteineri |
Bodensee-Vergissmeinnicht |
v |
|
| Najas flexilis |
Biegsames Nixkraut |
v |
|
| Oenanthe conioides |
Schierling-Wasserfenchel |
v |
|
| Pulsatilla grandis |
Große Kuhschelle |
v |
|
| Pulsatilla patens |
Finger-Küchenschelle |
v |
|
| Saxifraga hirculus |
Moor-Steinbrech |
v |
|
| Spiranthes aestivalis |
Sommer-Schraubenstendel, Sommer-Drehwurz |
v |
|
| Stipa pulcherrima ssp. bavarica |
Bayerisches Federgras |
v |
|
| Thesium ebracteatum |
Vorblattloses Leinblatt, Vermeinkraut |
v |
|
| Trichomanes speciosum |
Prächtiger Dünnfarn |
v |
|
Moose
| Art |
Deutscher Name |
Anh. IV |
Anh. V |
| Leucobryum glaucum |
Weißmoos |
|
v |
| Sphagnum affine |
Benachbartes Torfmoos |
|
v |
| Sphagnum angustifolium |
Schmalblättriges Torfmoos |
|
v |
| Sphagnum austinii |
Austins Torfmoos |
|
v |
| Sphagnum balticum |
Baltisches Torfmoos |
|
v |
| Sphagnum capillifolium var. capillifolium |
Hain-Torfmoos |
|
v |
| Sphagnum capillifolium var. tenerum |
Zartes Hain-Torfmoos |
|
v |
| Sphagnum centrale |
Zentriertes Torfmoos |
|
v |
| Sphagnum compactum |
Dichtes Torfmoos |
|
v |
| Sphagnum contortum |
Gedrehtes Torfmoos |
|
v |
| Sphagnum cuspidatum |
Spieß-Torfmoos |
|
v |
| Sphagnum denticulatum var. denticulatum |
Gezähntes Torfmoos |
|
v |
| Sphagnum denticulatum var. inundatum |
Amphibisches Torfmoos |
|
v |
| Sphagnum fallax |
Trügerisches Torfmoos |
|
v |
| Sphagnum fimbriatum |
Gefranstes Torfmoos |
|
v |
| Sphagnum flexuosum |
Verbogenes Torfmoos |
|
v |
| Sphagnum fuscum |
Braunes Torfmoos |
|
v |
| Sphagnum girgensohnii |
Girgensohns Torfmoos |
|
v |
| Sphagnum lindbergii |
Lindbergs Torfmoos |
|
v |
| Sphagnum magellanicum |
Magellans Torfmoos |
|
v |
| Sphagnum majus |
Großes Torfmoos |
|
v |
| Sphagnum molle |
Weiches Torfmoos |
|
v |
| Sphagnum obtusum |
Stumpfblättriges Torfmoos |
|
v |
| Sphagnum palustre |
Sumpftorfmoos |
|
v |
| Sphagnum papillosum |
Warziges Torfmoos |
|
v |
| Sphagnum platyphyllum |
Löffelblatt-Torfmoos |
|
v |
| Sphagnum pulchrum |
Schönes Torfmoos |
|
v |
| Sphagnum quinquefarium |
Fünfzeiliges Torfmoos |
|
v |
| Sphagnum riparium |
Ufertorfmoos |
|
v |
| Sphagnum rubellum var. rubellum |
Rötliches Torfmoos |
|
v |
| Sphagnum rubellum var. subtile |
Feines Torfmoos |
|
v |
| Sphagnum russowii |
Russows Torfmoos |
|
v |
| Sphagnum squarrosum |
Sparriges Torfmoos |
|
v |
| Sphagnum strictum |
Straffes Torfmoos |
|
v |
| Sphagnum subnitens |
Glanz-Torfmoos |
|
v |
| Sphagnum subsecundum |
Einseitwendiges Torfmoos |
|
v |
| Sphagnum tenellum |
Zartes Torfmoos |
|
v |
| Sphagnum teres |
Rundliches Torfmoos |
|
v |
| Sphagnum warnstorfii |
Warnstorfs Torfmoos |
|
v |
Flechten
| Art |
Deutscher Name |
Anh. IV |
Anh. V |
| Cladonia arbuscula |
Rentierflechte |
|
v |
| Cladonia ciliata |
Rentierflechte |
|
v |
| Cladonia portentosa |
Rentierflechte |
|
v |
| Cladonia rangiferina |
Rentierflechte |
|
v |
| Cladonia stellaris |
Rentierflechte |
|
v |
| Cladonia stygia |
Rentierflechte |
|
v |
Säugetiere
| Art |
Deutscher Name |
Anh. IV |
Anh. V |
| Barbastella barbastellus |
Mopsfledermaus |
v |
|
| Bison bonasus |
Wisent |
v |
|
| Canis lupus |
Wolf |
v |
|
| Capra ibex |
Alpensteinbock |
|
v |
| Castor fiber |
Biber |
v |
|
| Cricetus cricetus |
Feldhamster |
v |
|
| Delphinus delphis |
Gewöhnlicher Delphin |
v |
|
| Dryomys nitedula |
Baumschläfer |
v |
|
| Eptesicus nilssonii |
Nordfledermaus |
v |
|
| Eptesicus serotinus |
Breitflügelfledermaus |
v |
|
| Felis silvestris |
Wildkatze |
v |
|
| Halichoerus grypus |
Kegelrobbe |
|
v |
| Hypsugo savii |
Alpenfledermaus |
v |
|
| Lagenorhynchus acutus |
Weißseitendelphin |
v |
|
| Lagenorhynchus albirostris |
Weißschnauzendelphin |
v |
|
| Lepus timidus |
Schneehase |
|
v |
| Lutra lutra |
Fischotter |
v |
|
| Lynx lynx |
Luchs |
v |
|
| Martes martes |
Baummarder |
|
v |
| Miniopterus schreibersii |
Langflügelfledermaus |
v |
|
| Muscardinus avellanarius |
Haselmaus |
v |
|
| Mustela lutreola |
Europäischer Nerz |
v |
|
| Mustela putorius |
Iltis, Waldiltis |
|
v |
| Myothis alcathoe |
Nymphenfledermaus |
v |
|
| Myotis bechsteinii |
Bechsteinfledermaus |
v |
|
| Myotis brandtii |
Große Bartfledermaus |
v |
|
| Myotis dasycneme |
Teichfledermaus |
v |
|
| Myotis daubentonii |
Wasserfledermaus |
v |
|
| Myotis emarginatus |
Wimperfledermaus |
v |
|
| Myotis myotis |
Großes Mausohr |
v |
|
| Myotis mystacinus |
Kleine Bartfledermaus |
v |
|
| Myotis nattereri |
Fransenfledermaus |
v |
|
| Nyctalus leisleri |
Kleiner Abendsegler |
v |
|
| Nyctalus noctula |
Abendsegler |
v |
|
| Orcinus orca |
Schwertwal |
v |
|
| Phoca hispida botnica |
Ringelrobbe |
|
v |
| Phoca vitulina |
Seehund |
|
v |
| Phocoena phocoena |
Schweinswal |
v |
|
| Pipistrellus kuhlii |
Weißrandfledermaus |
v |
|
| Pipistrellus nathusii |
Rauhhautfledermaus |
v |
|
| Pipistrellus pipistrellus |
Zwergfledermaus |
v |
|
| Pipistrellus pygmaeus |
Mückenfledermaus |
v |
|
| Plecotus auritus |
Braunes Langohr |
v |
|
| Plecotus austriacus |
Graues Langohr |
v |
|
| Rhinolophus ferrumequinum |
Große Hufeisennase |
v |
|
| Rhinolophus hipposideros |
Kleine Hufeisennase |
v |
|
| Rupicapra rupicapra |
Gämse |
|
v |
| Sicista betulina |
Birkenmaus |
v |
|
| Spermophilus citellus |
Ziesel |
v |
|
| Tursiops truncatus |
Großer Tümmler |
v |
|
| Ursus arctos |
Braunbär |
v |
|
| Vespertilio murinus |
Zweifarbfledermaus |
v |
|
Amphibien und Reptilien
| Art |
Deutscher Name |
Anh. IV |
Anh. V |
| Alytes obstetricans |
Geburtshelferkröte |
v |
|
| Bombina bombina |
Rotbauchunke |
v |
|
| Bombina variegata |
Gelbbauchunke, Bergunke |
v |
|
| Bufo calamita |
Kreuzkröte |
v |
|
| Bufo viridis |
Wechselkröte |
v |
|
| Coronella austriaca |
Schlingnatter |
v |
|
| Emys orbicularis |
Europäische Sumpfschildkröte |
v |
|
| Hyla arborea |
Laubfrosch |
v |
|
| Iberolacerta horvarthi |
Kroatische Gebirgseidechse |
v |
|
| Lacerta agilis |
Zauneidechse |
v |
|
| Lacerta bilineata |
Westliche Smaragdeidechse |
(v) |
|
| Lacerta viridis |
Smaragdeidechse |
v |
|
| Natrix tessellata |
Würfelnatter |
v |
|
| Pelobates fuscus |
Knoblauchkröte |
v |
|
| Podarcis muralis |
Mauereidechse |
v |
|
| Rana arvalis |
Moorfrosch |
v |
|
| Rana dalmatina |
Springfrosch |
v |
|
| Rana kl. esculenta |
Wasser-, Teichfrosch |
|
v |
| Rana lessonae |
Kleiner Wasserfrosch |
v |
|
| Rana ridibunda |
Seefrosch |
|
v |
| Rana temporaria |
Gras-, Taufrosch |
|
v |
| Salamandra atra |
Alpensalamander |
v |
|
| Triturus carnifex |
Alpen-Kammmolch |
v |
|
| Triturus cristatus |
Kammmolch |
v |
|
| Zamenis longissimus |
Äskulapnatter |
v |
|
Fische und Rundmäuler
| Art |
Deutscher Name |
Anh. IV |
Anh. V |
| Acipenser oxyrinchus |
Stör |
(v) |
|
| Acipenser ruthenus |
Sterlet |
|
v |
| Acipenser sturio |
Stör |
v |
|
| Alosa alosa |
Maifisch |
|
v |
| Alosa fallax |
Finte |
|
v |
| Aspius aspius |
Rapfen |
|
v |
| Barbus barbus |
Barbe |
|
v |
| Coregonus oxyrinchus |
Nordseeschnäpel |
v |
|
| Coregonus spp. |
Nordseeschnäpel (außer C. oxyrinchus) |
|
v |
| Gymnocephalus baloni |
Donau-Kaulbarsch |
v |
|
| Gymnocephalus schraetser |
Schraetzer |
|
v |
| Hucho hucho |
Huchen |
|
v |
| Lampetra fluviatilis |
Flussneunauge |
|
v |
| Pelecus cultratus |
Ziege |
|
v |
| Rutilus meidingeri |
Perlfisch |
|
v |
| Rutilus pigus |
Frauennerfling, Frauenfisch |
|
v |
| Salmo salar |
Lachs |
|
v |
| Thymallus thymallus |
Äsche |
|
v |
| Zingel zingel |
Zingel |
|
v |
Käfer
| Art |
Deutscher Name |
Anh. IV |
Anh. V |
| Bolbelasmus unicornis |
Vierzähniger Mistkäfer |
v |
|
| Buprestis splendens |
Goldstreifiger Prachtkäfer |
v |
|
| Cerambyx cerdo |
|
v |
|
| Cucujus cinnaberinus |
Scharlachkäfer |
v |
|
| Dytiscus latissimus |
Breitrand |
v |
|
| Graphoderus bilineatus |
Schmalbindiger Breitflügel-Tauchkäfer |
v |
|
| Osmoderma eremita |
Eremit, Juchtenkäfer |
v |
|
| Phryganophilus ruficollis |
Rothalsiger Düsterkäfer |
v |
|
| Rosalia alpina |
Alpenbock |
v |
|
Libellen
| Art |
Deutscher Name |
Anh. IV |
Anh. V |
| Aeshna viridis |
Grüne Mosaikjungfer |
v |
|
| Gomphus flavipes |
Asiatische Keiljungfer |
v |
|
| Leucorrhinia albifrons |
Östliche Moosjungfer |
v |
|
| Leucorrhinia caudalis |
Zierliche Moosjungfer |
v |
|
| Leucorrhinia pectoralis |
Große Moosjungfer |
v |
|
| Ophiogomphus cecilia |
Grüne Keiljungfer |
v |
|
| Oxygastra curtisii |
Gekielte Smaragdlibelle |
v |
|
| Sympecma paedisca |
Sibirische Winterlibelle |
v |
|
Schmetterlinge
| Art |
Deutscher Name |
Anh. IV |
Anh. V |
| Coenonympha hero |
Wald-Wiesenvögelchen |
v |
|
| Coenonympha oedippus |
Moor-Wiesenvögelchen |
v |
|
| Colias myrmidone |
Regensburger Gelbling |
v |
|
| Eriogaster catax |
Heckenwollafter |
v |
|
| Euphydryas maturna |
Eschen-Scheckenfalter, Kleiner |
v |
|
| Gortyna borelii lunata |
Haarstrangwurzeleule |
v |
|
| Lopinga achine |
Gelbringfalter |
v |
|
| Lycaena dispar |
Großer Feuerfalter |
v |
|
| Lycaena helle |
Blauschillernder Feuerfalter |
v |
|
| Maculinea arion |
Quendel-Ameisenbläuling |
v |
|
| Maculinea nausithous |
Dunkler Wiesenknopf-Ameisenbläuling |
v |
|
| Maculinea teleius |
Heller Wiesenknopf-Ameisenbläuling |
v |
|
| Parnassius apollo |
Apollofalter |
v |
|
| Parnassius mnemosyne |
Schwarzer Apollofalter |
v |
|
| Proserpinus proserpina |
Nachtkerzenschwärmer |
v |
|
| Zerynthia polyxena |
Osterluzeifalter |
v |
|
Weichtiere
| Art |
Deutscher Name |
Anh. IV |
Anh. V |
| Anisus vorticulus |
Zierliche Tellerschnecke |
v |
|
| Helix pomatia |
Weinbergschnecke |
|
v |
| Margaritifera margaritifera |
Flussperlmuschel |
|
v |
| Theodoxus transversalis |
Gebänderte Kahnschnecke |
v |
|
| Unio crassus |
Gemeine Flussmuschel |
v |
|
Sonstige
| Art |
Deutscher Name |
Anh. IV |
Anh. V |
| Astacus astacus |
Edelkrebs |
|
v |
| Austropotamobius pallipes |
Dohlenkrebs |
|
v |
| Austropotamobius torrentium |
Steinkrebs |
|
v |
| Hirudo medicinalis |
Medizinischer Egel |
|
v |
v = im entsprechenden Anhang der FFH-RL aufgeführte Art
Die Tabelle enthält die in Deutschland heimischen (einschließlich bereits ausgestorbener) Arten der Anhänge der FFH-Richtlinie. Einige Arten sind gleichzeitig auf verschiedenen Anhängen gelistet.
Die Artenliste basiert auf der Richtlinie 92/43/EWG vom 21. Mai 1992 und ihren Ergänzungen durch den "Beschluss des Rates der europäischen Union vom 1. Januar 1995 zur Anpassung der Dokumente, betreffend den Beitritt neuer Mitgliedstaaten zur Europäischen Union" (Beschluss 95/1/EG) sowie der Richtlinie 97/62/EG des Rates vom 27. Oktober 1997 zur "Anpassung der Richtlinie 92/43/EWG zur Erhaltung der natürlichen Lebensräume sowie der wildlebenden Tiere und Pflanzen an den technischen und wissenschaftlichen Fortschritt".